Gemeente Hilvarenbeek
Gemeente Best
Gemeente Ede
Gemeente Goirle
Er is een nieuwe file in Nederland. Geen rode achterlichten op de A2, geen vrachtwagens bij de Maasvlakte, maar wachtrijen op ons elektriciteitsnet. Netcongestie klinkt technisch en afstandelijk, bijna als een voetnoot in een beleidsdocument, maar in werkelijkheid is het een systeemcrisis. Een stille rem op woningbouw, verduurzaming, industrie en economische groei. Wie vandaag een bedrijf wil uitbreiden, een zonnepark wil bouwen of een woonwijk wil ontwikkelen, krijgt steeds vaker hetzelfde antwoord: geen capaciteit beschikbaar. Dat is geen incident meer. Het is structureel.
We staan aan de vooravond van een energietransitie die vaak wordt begrepen als een technisch probleem: meer capaciteit, snellere netverbindingen, hogere opbrengsten. In de praktijk blijkt die transitie een sociale transformatie. De onlangs verschenen ETH-thesis Accelerating the energy transition toont dat de manier waarop mensen deelnemen aan zonneprojecten niet kan worden begrepen vanuit de traditionele dichotomie van energieconsument versus investeerder. De participaties in door burgers gefinancierde zonnestroomprojecten, in Zwitserland CiFi PV geheten, laten zien wat er gebeurt als energievraagstukken niet alleen technisch, maar ook sociaal worden benaderd.
De toekomst van zonneparken op land in Nederland bevindt zich op een kantelpunt. Niet omdat de techniek faalt, niet omdat de businesscase structureel onrendabel is geworden, maar omdat het politieke en financiële raamwerk waarbinnen deze projecten opereren fundamenteel is verschoven.
Er zijn van die woorden die jarenlang vooral in beleidsnota’s rondzwierven. Energiezekerheid was er zo één. Iets voor Brussel. Voor denktanks. Voor geopolitieke duidingen met kaarten, pijlen en pijptrekkende analisten. Tot het moment dat de gaskraan werd dichtgedraaid, prijzen explodeerden en bedrijven zich ineens afvroegen of groei überhaupt nog mogelijk was zonder het risico op stilstand.