Blog 05-01-2026

Er is een hardnekkig misverstand in de wereld van zonne energie. Dat het een technisch vraagstuk zou zijn. Panelen, netten, vermogen, subsidies. Alsof het uiteindelijk allemaal draait om kilowatturen en rekensommen. Maar wie goed kijkt, ziet iets anders. Zonne energie is allang geen techniekprobleem meer. Het is een vraag naar verdeling, naar zeggenschap en vooral naar vertrouwen.

De overheid voelt dat feilloos aan. Ze spreekt over draagvlak, over lokaal eigendom, over het eerlijk delen van lusten en lasten. Ze schrijft beleidskaders, handreikingen en gedragscodes. Ze organiseert maatschappelijke tenders waarin niet langer de beste techniek wint, maar het meest overtuigende verhaal. En toch wringt het. Niet omdat de intenties slecht zijn, maar omdat het recht trager beweegt dan de wens.

In Nederland willen we sturen op participatie, zonder haar juridisch volledig af te dwingen. We vragen ontwikkelaars om lokaal eigendom serieus te verkennen, maar kunnen hen niet verplichten het daadwerkelijk te realiseren. We verlangen omgevingsfondsen, maar laten open wat ze precies moeten compenseren. We willen transparantie over winsten, maar durven zelden hardop te zeggen hoe groot die winsten werkelijk zijn. Het resultaat is een merkwaardig niemandsland. Geen harde plicht, maar ook geen vrijblijvendheid.

Juist daar ontstaat ruimte. Niet voor de hardste roepers of de snelste projectboeren, maar voor partijen die begrijpen dat energie ontwikkeling tegenwoordig iets anders vraagt dan vroeger. De maatschappelijke tender is daar een goed voorbeeld van. Ooit bedoeld als hulpmiddel, is zij stilletjes uitgegroeid tot een nieuw machtsspel. Niet de vergunning bepaalt wie mag bouwen, maar het verhaal dat vooraf wordt verteld. Wie laat zien dat een zonnepark niet alleen stroom produceert, maar ook betekenis heeft. Voor het landschap, voor de gemeenschap, voor de mensen die er wonen en werken.

Dat vraagt een ander soort ontwikkelaar. Eentje die begrijpt dat lokaal eigendom geen ideologisch dogma is, maar een manier om verantwoordelijkheid te delen. Dat participatie niet begint bij een informatieavond, maar bij het ontwerp. Dat een omgevingsfonds geen afkoopsom is, maar een uitnodiging om samen te investeren in de plek waar je te gast bent.

In Denemarken hebben ze het eenvoudiger gemaakt. Daar ligt vast wat een project bijdraagt, wie mag meedoen en waar het geld terechtkomt. Dat biedt rechtszekerheid voor iedereen. In Nederland houden we het liever open. Flexibel. Maatwerk, noemen we dat. Maar maatwerk vraagt volwassenheid, aan alle kanten.

Voor ontwikkelaars betekent dat: niet wachten tot iets verplicht wordt. Niet zoeken naar de randen van wat juridisch net kan. Maar vooruitlopen. Duidelijkheid geven waar onduidelijkheid heerst. Eerlijk zijn over opbrengsten, risico’s en keuzes. Niet omdat het moet, maar omdat het werkt.

Voor overheden betekent het: vertrouwen durven geven aan partijen die laten zien dat ze het spel snappen. Die niet alleen energie willen opwekken, maar ook waarde willen achterlaten. Die begrijpen dat een zonnepark geen object is, maar een relatie.

En voor de samenleving betekent het misschien wel dit: accepteren dat de energietransitie geen perfect verhaal wordt. Geen strakke wet, geen eenduidig model. Maar een proces van zoeken, schuren en leren. Met fouten, bijstellingen en gesprekken die soms ongemakkelijk zijn.

Zonlicht is van niemand. Maar de manier waarop we het oogsten, zegt alles over wie we willen zijn. Bij NRG2all geloven we dat zonne energie alleen toekomst heeft als zij gedeeld wordt. Niet alleen in eigendom, maar in betekenis. Dat projecten sterker worden als ze geworteld zijn in hun omgeving. En dat vertrouwen niet ontstaat uit regels, maar uit gedrag.

De energietransitie vraagt geen perfect systeem. Ze vraagt mensen en bedrijven die bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen voordat die wordt opgeëist. Misschien is dat wel de grootste winst. Niet in megawatturen, maar in volwassenheid. En daar, heel voorzichtig, zit hoop.